Nawigacja

O szkole

Historia szkoły

Liceum Ogólnokształcące w Szczecinku, którego ukończeniem wszyscy się chlubimy, ma bardzo długą i piękną tradycję.

Tradycję, której pozazdrościć nam może wiele znakomitych szkół zarówno na Pomorzu Zachodnim jak i w całej Polsce. Dlatego sądzę, że dobrze jest przypomnieć dzieje szczecineckiego gimnazjum. Już na początku XVII wieku szczecineccy mieszczanie czynili starania u księcia Filipa II, aby istniejącą przy kościele św. Mikołaja szkołę powiększyć i podnieść jej rangę, oraz umożliwić w niej naukę dzieciom niezamożnych obywateli. Zapewne skutkiem tych starań było założenie przez księcia w roku 1617 tzw. "Armenschulerbuchse", oraz wybudowanie rok później nowego budynku szkolnego przy dzisiejszej ulicy P. Skargi. Budynek ten posiadał 6 izb, z których 3 przeznaczone były na sale lekcyjne. Nie było to jednak jeszcze gimnazjum, którego ranga wówczas bywała wyższa niż dziś niejednej szkoły wyższej. Już jednak w roku 1640, księżna Jadwiga von Braunschweig -Luneburg, wdowa po księciu Ulryku pomorskim ufundowała w Szczecinku jedno z pierwszych na Pomorzu Zachodnim (po Stargardzie Szczecińskim) gimnazjów. Księżna mieszkająca po śmierci męża od 1623 roku na zamku w Szczecinku, miała osobliwą słabość do miasta, które też wiele jej zawdzięczało. Uroczyste otwarcie gimnazjum na-stąpiło 15 października 1640 roku. Fundacja gimnazjum zawarowana testamentem przeznaczała na potrzeby szkoły kwotę ponad 10 000 florenów. Testament zawierał klauzulę, która uniemożliwiała wykorzystanie środków na inny, jak gimnazjum, cel. Gdyby się tak stało, cała suma miała być przekazana na uniwersytet w Helmstadt. To właśnie ten warunek uratował kilkakrotnie szkołę przed jej przeniesieniem do Koszalina, Kołobrzegu czy też Stargardu. Mimo tragicznej wręcz sytuacji Pomorza Zachodniego w okresie wojny trzydziestoletniej (1618 -1648) a także i po niej, mimo powszechnej biedy, a nawet nędzy, pierwsze kilkadziesiąt lat funkcjonowania szkoły uznaje się za bardzo pomyślne - "złoty wiek". Dyrektorzy szkoły, zwani rektorami, byli nie tylko ludźmi nauki, ale tak-ze świetnymi organizatorami. Wysoki poziom szkoły sprawiał, że wielu jej absolwentów podejmowało później naukę w szkołach Szczecina, Gdańska, i Torunia. Mówiło się, że w gimnazjum w Szczecinku naukę pobierało wielu przyszłych ministrów, radców i generałów. Pierwszy kryzys nastąpił w końcu XVII wieku i z przerwami trwał do 2 połowy XVIII wieku.

Jego przyczyny to powszechna, jeszcze większa niż poprzednio bieda, trudności lokalowe szkoły, wojna siedmioletnia (1756 - 63) i przeniesienie sądu ze Szczecinka do Koszalina, z czym wiązał się odpływ wielu rodzin urzędniczych. Przed likwidacją uratował szkołę hrabia Ewald Fryderyk von Hertzberg urodzony w pobliskim Lotyniu - minister Fryderyka Wielkiego. Jego zasługi dla gimnazjum były tak wielkie, że uznany został za 2-go fundatora szkoły. Zapewne za jego przyczyną także sam Fryderyk Wielki przeznaczył na gimnazjum 1500 talarów. W końcu XVIII wieku szkoła znów uchodziła za dobrą. Od roku 1790 absolwenci mieli wolny wstęp na uniwersytety. W czterech klasach uczono m.in. łaciny, greki, geometrii, historii, geografii, logiki i francuskiego. Wojny napoleońskie po raz kolejny zburzyły z takim trudem odbudowaną pomyślność i gimnazjum znów popadło w tarapaty. Dopiero J. S. Kaulfuss (1824 - 1832) karnie przeniesiony za krzewienie polskości z poznańskiego gimnazjum Marii Magdaleny przywrócił szkole dawny blask. Obchody 200 rocznicy powstania gimnazjum były wielkim świętem także dla całego miasta. Napłynęły listy gratulacyjne od władz państwowych, rektora uniwersytetu w Greifswaldzie, dyrektorów gimnazjów w Stargardzie Szczecińskim, Szczecinie, Stralsundzie i Koszalinie. Cały czas starano się powiększyć bazę materialną szkoły. W roku 1851 dobudowano nowe skrzydło w gmachu przy ul. P. Skargi. Ambicją rektora H. Lehmanna (1861-1879) była rozbudowa szkoły i uczynienie z niej największej w Prusach. W latach 70-tych wzniesiono nowy budynek szkolny tzw. "Dom Dyrektorów".

Nazwa wzięła się stąd, że na I-szym piętrze było prywatne mieszkanie dyrektora, natomiast na parterze: biblioteka szkolna, gabinet fizyczny, gabinet rysunku, i 2 inne klasy. Budynek stoi do dziś przy ulicy Ks. Elżbiety i mieści się w nim przedszkole. Równocześnie wybudowane zostało mieszkanie dla woźnego także przy ul. Ks. Elżbiety - obecnie bar "Jaspa". Sam woźny inwalida wojenny z Mazur nazywany przez uczniów "Bębenek" musiał być wyrazistą osobowością, skoro pamięć o nim przetrwała do dziś. Tuż przed I-szą wojną światową (1911-13) z dotacji państwowych za kwotę 253 900 marek w złocie wybudowano nowy gmach gimnazjum nad jeziorem. Do szkoły wprowadzono się uroczyście 3.04.1913. Razem z bazą szkoły rosła liczba jej uczniów, i tak w 1865 było ich 305, a 10 lat później. aż 404. Od roku 1924 do gimnazjum znów mogły uczęszczać także dziewczęta. W gimnazjum nigdy nie brakowało uczniów z rodzin ubogich. Dlatego już ks. Jadwiga w swojej fundacji zabezpieczyła pewne kwoty na stypendia dla 4 uczniów z rodzin szlacheckich i 5 z rodzin mieszczańskich. Sami też absolwenci szkoły w początkach XIX wieku założyli stowarzyszenie "Tutoren", które w sposób znaczący udzielało materialnego wsparcia wielu uczniom. Stowarzyszenie działało bardzo aktywnie niemal sto lat. Absolwenci wspomagali też samą szkołę, np. z okazji 200-lecia gimnazjum w 1840 roku, ufundowali organy do auli szkoły, które były jeszcze w gmachu nad jeziorem w 1945 roku. W ciągu całego swego trwania szkoła starała się wszczepić w swych wychowankach idee humanizmu. Jedynie krótko, bo w czasach hitlerowskich usiłowano wpoić w młodzież zasady narodowego socjalizmu. W szkole działały trzy korporacje uczniowskie.

Najstarszą było towarzystwo literackie "Drzazga" założone jeszcze w 1858 roku. W dwadzieścia lat później E. Wille założył towarzystwo muzyczne "Hedwigia". Najpóźniej powstał klub wioślarski i stowarzyszenie gimnastyczne "Concordia". Towarzystwa te starały się wszechstronnie rozwijać swoich członków. Sławne przed wojną były wielkie bale organizowane corocznie przez każdą z trzech korporacji, w nieistniejącej już restauracji "Seeblick" - w miejscu obecnego campingu OSiR-u. W szkole często zatrudnieni byli wykładowcy ze znaczącym dorobkiem naukowym. Takim był pierwszy rektor Christian Nasse pochodzący z okolic Szczecinka, i grono jego współpracowników: Christian Alwart, Christoph Kunstmann, Petrus Ernesti, czy bardzo popularny swego czasu Laurentius Palenius, albo Franz Wokenius uznawany za pierwszego historyka miasta. W XIX i XX wieku głośne były nazwiska profesorów: Theodora Beyera - autora historii gimnazjum, Th. Schwanbeck'a - nauczyciela rysunków i projektanta nieistniejącego już pomnika poświęconego poległym w wojnie o zjednoczenie Niemiec, E. Wille'go - historyka i archeologa, założyciela muzeum w Szczecinku, K. Tiimpl'a -autora najlepszej pracy o dziejach miasta, czy H. Rebling-Lange - nauczycielki rysunków, która namalowała w auli nowej szkoły nad jeziorem kopię obrazu z arsenału berlińskiego ze sceną przedstawiającą w wigilię bitwy pod Leuthen. Do roku 1945 uhonorowano pomnikami 2 wybitnych dyrektorów szkoły: J.S. Kaulfussa (1824-1832) i Ch. Rogge (1895-1913). Niestety tylko ten pierwszy przetrwał. Drugi pomnik w formie obelisku został ostatecznie zniszczony w latach 60-tych. Ogółem mury szkoły do 1945 roku opuściło ponad 1100 absolwentów wśród których najwięcej było przyszłych duchownych -155, lekarzy - 85, wyższych wojskowych - 58, naukowców - 48, architektów - 24, prawników - 11. Wśród wybitnych uczniów gimnazjum do roku 1945 należałoby zaliczyć: Ewalda v. Kleista (1700-1748) - współtwórcę butelki lejdejskiej w 1745 r., feldmarszałka Friedricha von Wrangel'a, Lothara Bucher'a syna konrektora gimnazjum - prawej ręki kanclerza Bismarcka, Helmuta Maletzke malarza i grafika sławiącego piękno Rugii, oraz Paula Stubbe. Znaczenia gimnazjum dla rozwoju Szczecinka nie sposób przecenić. Gdyby nie ono, zapewne Szczecinek miałby znacznie mniejszą rangę niż obecnie.

Opracowanie : Jerzy Dudź

Aktualności

Kontakt

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Księżnej Elżbiety w Szczecinku
    ul. Ks. Elżbiety 1 78-400 Szczecinek
  • 94 37 400 32

Galeria zdjęć